Postępowanie upominawcze to jeden z najszybszych sposobów dochodzenia należności przed sądem.
W wielu sprawach o zapłatę sąd może wydać nakaz zapłaty bez przeprowadzania rozprawy, wyłącznie na podstawie pozwu i załączonych dokumentów.

Dzięki temu wierzyciel może stosunkowo szybko uzyskać orzeczenie zobowiązujące dłużnika do zapłaty dochodzonej kwoty. Jeżeli pozwany nie złoży sprzeciwu, nakaz zapłaty staje się prawomocny i może stanowić podstawę egzekucji komorniczej.

W niniejszym artykule wyjaśniamy:

• czym jest postępowanie upominawcze,
• kiedy sąd wydaje nakaz zapłaty,
• kiedy nakaz zapłaty nie może zostać wydany,
• jak pozwany może bronić się przed nakazem zapłaty.

Czym jest postępowanie upominawcze?

Postępowanie upominawcze jest odrębnym trybem postępowania cywilnego, którego celem jest szybkie rozpoznanie spraw o zapłatę.

Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, sąd wydaje nakaz zapłaty, jeżeli powód dochodzi:

• roszczenia pieniężnego, lub
• świadczenia rzeczy oznaczonych co do gatunku.

Postępowanie to ma charakter uproszczony i przyspieszony. W praktyce oznacza to, że:

• sprawa rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym,
• sąd nie przeprowadza rozprawy,
• pozwany nie bierze udziału w postępowaniu przed wydaniem nakazu zapłaty.

Nakaz zapłaty wydawany jest więc na podstawie twierdzeń powoda oraz dokumentów załączonych do pozwu.

Kiedy sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym?

Podstawą wydania nakazu zapłaty jest spełnienie przesłanek określonych w art. 480¹ k.p.c.

Sąd może wydać nakaz zapłaty, gdy:

• powód dochodzi roszczenia pieniężnego,
• roszczenie wynika z przedstawionych okoliczności faktycznych,
• brak jest przeszkód uniemożliwiających wydanie nakazu zapłaty.

Co istotne, powód nie musi składać odrębnego wniosku o wydanie nakazu zapłaty. Jeżeli sprawa spełnia warunki postępowania upominawczego, sąd powinien zastosować ten tryb z urzędu.

Warto również pamiętać, że w niektórych sprawach możliwe jest wydanie nakazu zapłaty w innym trybie – tzw. postępowaniu nakazowym, które w wielu przypadkach jest jeszcze korzystniejsze dla wierzyciela. Szczegółowo wyjaśniamy to w artykule „postępowanie nakazowe – kiedy sąd wydaje nakaz zapłaty”

Kiedy sąd nie wyda nakazu zapłaty?

Nie w każdej sprawie możliwe jest wydanie nakazu zapłaty. Zgodnie z art. 499 k.p.c. sąd nie wyda nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, jeżeli:

1. Roszczenie jest oczywiście bezzasadne

Oczywista bezzasadność zachodzi wtedy, gdy już z treści pozwu wynika, że powodowi nie przysługuje dochodzone roszczenie.

Może to mieć miejsce przykładowo, gdy:

• powód nie ma legitymacji do dochodzenia roszczenia,
• roszczenie już wygasło,
• z przedstawionych faktów wynika brak podstaw prawnych do żądania zapłaty.

W takich sytuacjach sąd nie może wydać nakazu zapłaty i sprawa powinna zostać rozpoznana w zwykłym trybie.

---

2. Twierdzenia powoda budzą wątpliwości

Nakaz zapłaty nie zostanie wydany także wtedy, gdy twierdzenia przedstawione w pozwie budzą poważne wątpliwości.

Może to dotyczyć sytuacji, gdy:

• twierdzenia powoda są sprzeczne,
• są nieprawdopodobne w świetle doświadczenia życiowego,
• pozostają w sprzeczności z załączonymi dokumentami.

W takich przypadkach sąd uznaje, że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego.

---

3. Zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego

Nakaz zapłaty nie może zostać wydany także wtedy, gdy zapłata dochodzonej kwoty zależy od wcześniejszego wykonania świadczenia przez powoda.

Przykładowo:

• sprzedawca żąda zapłaty ceny,
• ale z pozwu wynika, że nie wydał jeszcze towaru kupującemu.

W takiej sytuacji obowiązuje zasada jednoczesności świadczeń, a więc sąd nie wyda nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym.

Jak przebiega postępowanie upominawcze?

Postępowanie upominawcze przebiega w kilku etapach.

1. Złożenie pozwu

Wierzyciel składa pozew o zapłatę do właściwego sądu.

Pozew powinien spełniać wszystkie wymagania przewidziane dla pozwu w postępowaniu cywilnym,
w szczególności zawierać:

• oznaczenie stron,
• dokładne żądanie,
• uzasadnienie,
• dowody potwierdzające roszczenie.

2. Wydanie nakazu zapłaty

Jeżeli sąd uzna, że sprawa spełnia warunki postępowania upominawczego, wydaje nakaz zapłaty.

W nakazie zapłaty sąd zobowiązuje pozwanego, aby:

• zapłacił dochodzoną kwotę wraz z kosztami procesu, albo
• wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty.

3. Doręczenie nakazu zapłaty

Nakaz zapłaty doręczany jest pozwanemu wraz z:

• odpisem pozwu,
• załącznikami do pozwu,
• pouczeniem o sposobie wniesienia sprzeciwu.

Sprzeciw od nakazu zapłaty

Pozwany może bronić się przed nakazem zapłaty poprzez wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty.

Sprzeciw składa się do sądu, który wydał nakaz zapłaty.

Termin na wniesienie sprzeciwu

Termin na wniesienie sprzeciwu wynosi:

• 14 dni – jeżeli doręczenie nastąpiło w Polsce,
• 1 miesiąc – gdy doręczenie nastąpiło w państwie Unii Europejskiej,
• 3 miesiące – gdy doręczenie nastąpiło poza UE.

Sprzeciw nie podlega opłacie sądowej.

Co się dzieje po wniesieniu sprzeciwu?

Jeżeli pozwany skutecznie wniesie sprzeciw:

• nakaz zapłaty traci moc,
• sprawa jest rozpoznawana w zwykłym postępowaniu cywilnym.

Wówczas sąd przeprowadza rozprawę i ocenia wszystkie dowody przedstawione przez strony.

Jeżeli natomiast pozwany nie wniesie sprzeciwu, nakaz zapłaty staje się prawomocny i może stanowić podstawę prowadzenia egzekucji komorniczej.

Postępowanie upominawcze jako skuteczny sposób dochodzenia należności

Postępowanie upominawcze jest jednym z najczęściej stosowanych trybów dochodzenia należności przed sądem. W wielu sprawach pozwala ono uzyskać nakaz zapłaty bez konieczności prowadzenia długotrwałego postępowania dowodowego.

W praktyce postępowanie to wykorzystywane jest szczególnie w sprawach dotyczących:

• niezapłaconych faktur,
• należności wynikających z umów,
• roszczeń pomiędzy przedsiębiorcami,
• dochodzenia należności od dłużników.

W wielu przypadkach już samo skierowanie sprawy do sądu oraz uzyskanie nakazu zapłaty powoduje, że dłużnik decyduje się na dobrowolną spłatę zobowiązania.

W praktyce przed skierowaniem sprawy do sądu wierzyciel zazwyczaj wysyła do dłużnika wezwanie do zapłaty, wyznaczając dodatkowy termin na dobrowolne uregulowanie należności. Często już na tym etapie dochodzi do zapłaty bez konieczności wszczynania postępowania sądowego. Więcej na ten temat można przeczytać w artykule „wezwanie do zapłaty – czym jest i jak je prawidłowo sporządzić”.

Pomoc prawna w dochodzeniu należności

Prawidłowe przygotowanie pozwu oraz właściwe sformułowanie roszczenia ma duże znaczenie dla szybkiego uzyskania nakazu zapłaty.

Kancelaria Radcy Prawnego Pawła Lolo świadczy pomoc prawną w zakresie:

• przygotowania pozwów o zapłatę,
• dochodzenia należności od dłużników,
• reprezentacji w postępowaniach sądowych,
• prowadzenia spraw egzekucyjnych przeciwko dłużnikom.

Profesjonalne przygotowanie sprawy często pozwala na szybkie uzyskanie nakazu zapłaty i skuteczne dochodzenie należności.